Wit tegen zwart

0
280

Vorige week won Jorden van Foreest het Tata Steel Chess Tournament. Het is een knappe prestatie voor de 21-jarige, want voor het toernooi waren nogal wat topspelers op komen dagen, waaronder de wereldkampioen Magnus Carlsen. Tot ieders verrassing, niet in de laatste plaats van Jorden zelf, liet hij al zijn rivalen achter zich.

Jordens’ succes komt niet helemaal uit de lucht vallen. Hij en de vijf andere kinderen in het gezin hebben thuisonderwijs gehad. Al snel werd het de ouders duidelijk dat de verplichte dagelijkse lesstof in enkele uren afgerond kon worden. Er bleven zeeën van tijd over, die de ouders vulden met schaakles. Dat pakte goed uit, Jorden werd op zijn zestiende de jongste Nederlandse schaakgrootmeester ooit. In 2017 heeft de VPRO een documentaire gemaakt over dit bijzondere gezin.

De herkomst van het schaakspel is in nevelen gehuld, waarschijnlijk komen de voorlopers uit India, maar vaststaat dat het spel werd geperfectioneerd in Europa. De laatste veranderingen vonden plaats in de Renaissance en daarna zijn de spelregels niet meer in belangrijke mate aangepast. De kalme, beheerste agressie van het schaakspel is een reflectie van de Europese geest. Bijna alle strategische principes uit het dagelijkse leven zijn terug te vinden in het schaakspel.

In de finale kwam Jorden op gelijke hoogte met Anish Giri (11e van de wereld, rating 2764). Om de winnaar te bepalen werd een Armageddon variant gespeeld, waarbij wit 5 minuten op de klok krijgt en zwart 4 minuten, maar genoeg heeft aan remise. Het spel eindigde met een zet die op het eerste gezicht een blunder leek van Jorden: in de 58e werd zijn loper geslagen voor niet meer dan een pion compensatie. Opmerkelijk genoeg volgde daarna de overwinning voor Jorden, omdat zijn tegenstander door zijn tijd raakte. Werd Giri ontregeld door deze onverwachte zet? Als dat Jordens’ bedoeling was zou dat briljant zijn geweest. Ook daar zit een strategisch principe onder, het principe van Van Foreest: ontregel je tegenstander door een onverwachte zwakte te tonen, op een moment dat er geen tijd is om die zwakte uit te buiten.