Sfeerimpressie Nacht van de Dictatuur 2018

0
86

15 september vond de Nacht van de Dictatuur plaats in Rotterdam, als slotdag van een reeks avonden die werden gehouden in andere steden. In Rotterdam werd de avond mede georganiseerd door Joop.nl en deels aan elkaar gepraat door diens hoofdredacteur Francisco van Jole. Dit artikel is bedoeld als sfeerimpressie van de avond. Het is niet bedoeld als chronologische weergave van het evenement.

Hoofdspreker van de avond was Jamie Bartlett. In zijn nieuwe boek ‘The People vs Tech’ waarschuwt hij hoe technologie, met name internet onze democratie zou bedreigen. De geoefende lezer weet al: dit ging over Russische beïnvloeding van de verkiezingen die Donald Trump tot president van de VS hebben gemaakt, filterbubbels, Cambridge Analytica, de opkomst van populisme en steeds luiere hersenen met een steeds geringer aandachtsspanne. Om het verhaal wat meer geënt op Nederland te maken werd Geert Wilders besproken. Voor Bartlett is Wilders bij uitstek een politicus die de democratie verarmd: hij communiceert grotendeels via Twitter met zijn achterban en onttrekt zich daarom aan controle van de journalistiek. Traditionele media hebben hieronder te lijden, waardoor met name op lokaal niveau kranten en omroepen failliet gaan en politici ongecontroleerd hun ambt kunnen bekleden.

Een tweede kritiekpunt van Bartlett is dat (internet)technologie ontmenselijkend werkt, sociale relaties verstoren en mensen tot slaaf maakt van de technologie die ze gebruiken. Dit is geen nieuwe kritiek. We vinden deze kritiek o.a. terug bij Marx, Heidegger, Spengler en Weber. Opmerkelijk genoeg liet Bartlett terecht de naam van Hannah Arendt vallen, ook zij uitte eerder kritiek op hoe technologie de levens van mensen beïnvloedde. Uw auteur van dienst vraagt zich dan direct af wat de motieven zijn achter het schrijven van een boek waarin eerdere argumenten hergebruikt en slechts toegepast worden op het huidige jaar. De achterliggende mechanismen van technologie die de werkelijkheid veranderen zijn niet veranderd.

Dit geldt ook voor de gemakkelijke voorspelling dat kunstmatige intelligentie (K.I.) veel mensen werkloos zullen maken en dat een basisinkomen nodig is omdat er geen werk is voor mensen die zijn opgeleid voor ‘nutteloos werk’, in het Engels “bullshit jobs”. Velen hebben dit visioen uitgesproken of uitgeschreven. Weinigen hebben een rationeel pad richting deze doorbraak kunnen formuleren. Computers en K.I. worden steeds geavanceerder, maar op dit moment is er niets wat erop wijst dat ze binnen nu en 10 of zelfs 20 jaar voldoende gevorderd zijn om daadwerkelijk complexe menselijke functies op verantwoorde wijze na te bootsen. Eenvoudige administratieve of andere routinematige functies staan echter wel degelijk op de tocht. Sterk context-gebonden functies als arts, rechter of ingenieur zullen voorlopig nog noodzakelijk blijven.

Gedurende het schrijven van dit artikel werd mij duidelijk dat Bartlett er een zeer Spengleriaans wereldbeeld op nahoud, maar dan op verdraaide wijze toegepast op een niche: democratie en media dreigt ten onder te gaan door alles wat nationalistisch, populistisch en anti-globalistisch is.

Veel aandacht was er voor Tommy Robinson. Bartlett zei hem gesproken te hebben ten behoeve van een interview. Robinson was voor Bartlett iemand die bij uitstek profiteert van filterbubbels. Alle volgers van Robinson zouden enkel in aanraking komen met een werkelijkheid die voor hen is voorgeselecteerd. Robinson maakt hierbij volgens Bartlett gebruik van betrouwbare journalistieke bronnen die artikelen over de falende multi-etnische, multiculturele samenleving in al zijn facetten publiceren. Het is het gebruiken van zogeheten gerenommeerde kranten en omroepen ter beïnvloeding. Volgens Bartlett is dit de tactiek van het gebruiken van voor vele mensen betrouwbare instituties om nieuws te brengen wat een bepaalde boodschap duidelijk maakt. Het klinkt verdacht veel als wat Studiegenootschap Erkenbrand probeert te doen met ons mediakanaal de Nieuwshoorn, waarvoor u zich via deze weg kunt aanmelden.

Bartlett stelde zich redelijk neutraal op, al kon een goede verstaander duidelijk horen waar de sympathieën van deze man liggen. Richting het einde van dit programmadeel schoof Tom van der Meer, politicoloog en schrijver aan. Van der Meer sprak waarderend over het boek al stelde hij dat sommige conclusies in het boek onjuist waren: onderzoek wijst volgens hem uit dat het vertrouwen in de democratie helemaal niet afneemt, men gaat juist almaar meer stemmen: de meest recente Tweede Kamer-verkiezingen vestigden net geen record qua opkomst en tot slot hebben filterbubbels het voordeel dat dankzij een voorselectie van informatie mensen sneller geneigd zijn de gedeelde informatie daadwerkelijk tot zich te nemen en erover na te denken. In andere gevallen dreigt men te verdrinken in de hoeveelheid informatie. Anders gezegd, de burger komt, hoewel selectief, meer geïnformeerd tot zijn democratische stem.

Voor een hoofdspreker vond ik de voordracht teveel een herhaling van zetten, te weinig diepgaande analyses en teveel gaten in de argumentatie. Aan het einde was er nog een mogelijkheid om vragen te stellen, bijna iedere vraagsteller kreeg het boek van Bartlett cadeau.

Het tweede deel van de avond was interessanter. Gerben Bakker en Gert Jan Geling kregen allereerst de mogelijkheid om het door hen geschreven boek ‘Over Politieke Correctheid’ toe te lichten. Het boek is een onderbouwde kritiek op mensen die tegen Zwarte Piet zijn, tegen culturele toe-eigening, tegen de patriarchie, voor genderneutrale toiletten, voor quota’s op de arbeidsmarkt en voor diversiteit. De schrijvers hebben met name moeite met politieke correctheid omdat het een mechanisme is wat afbreuk zou doen aan het publieke debat. Als voorbeeld gaven zij o.a. het fenomeen waar (kritische) meningen over een gevoelig onderwerp als niet ter zake doende worden beschouwd omdat ze verwoord worden door een blanke, heteroseksuele man. Ze betreurden bovendien dat dit de zoveelste onzinnige modegril is die is overgekomen uit de VS. Dit zijn zaken waar de gemiddelde Erkenbrander zich al langer van bewust is. Ik betwijfel of het voor hen nut heeft om het boek te lezen.

Ik kan het boek wel aanraden als cadeau voor een verjaardag, de viering van Sint Nicolaas met zijn Zwarte Piet of Kerstmis. Geef het aan die luidruchtige oom van de familiebijeenkomsten die al jaren VVD stemt omdat hij zich aangesproken voelt door de term “gewone, hardwerkende Nederlander”. Geef het aan die irritante, betweterige D66-collega met zijn globalistische superioriteitscomplex. Geef het aan de vrouw die je graag als geliefde aan je zijde zou willen zien, maar die bedwelmd is door jarenlange cultuurmarxistische indoctrinatie. Het boek lijkt mij uitstekende instaplectuur.

Later ontvouwde zich een paneldiscussie onder leiding van Boris van der Ham (D66), waarbij Paul Cliteur en Francisco van Jole aanschoven.

Paul Cliteur formuleerde politieke correctheid als volgt: “Op niet-rationele gronden, in weerzin van bewijs van het tegendeel het eigen gelijk blijven handhaven, ten koste van anderen als mens en als deelnemer aan het publieke debat.”

Hoewel stilistisch een onderbouwde, kundige beschrijving, gaat Cliteur hierbij voorbij aan het punt dat politieke correctheid echt een instrument is dat afkomstig is uit de kraamkamer van de Frankfurter Schule. Frappant genoeg leek Cliteur zich iets in die richting te realiseren en voegde hij toe dat “er niet gedacht of gesuggereerd moet worden dat kritiek op de multiculturele maatschappij de nieuwe politieke correctheid is, alleen omdat er nu een ander soort politici of politieke stroming populair aan het worden is.”

Francisco van Jole had er duidelijk genoeg van. Hij noemde het boek, waarschijnlijk uit beleefdheid, goed, maar zette vervolgens een monoloog in wat er volgens hem feitelijk niet aan klopte. Hij verweet de schrijvers het gebruik van de term cultuurmarxisme, want dit woord is volgens hem van een dubieuze oorsprong. Tevens stelde van Jole dat er helemaal geen sprake is van politieke correctheid, omdat nagenoeg alles gezegd zou mogen worden in Nederland.

Cliteur ging in discussie met van Jole en corrigeerde laatstgenoemde meermaals op diens kritiekpunten of vermeende feitelijke onjuistheden in het boek. Verliezen op de inhoud bleek voor van Jole het startsein om de persoonlijke aanval te kiezen. Een drietal spotprenten van de openlijk fascistische Zuid-Afrikaanse tekenaar Farstar88 werden getoond op een groot scherm. Het blijkt handig te zijn om een avond mede te organiseren zodat je nagenoeg volledige controle hebt over wat het publiek te zien krijgt dankzij een technische man achter het gordijn. Gespreksleider Boris van der Ham had moeten ingrijpen, maar liet dit na. Het vrije woord zou door een ingreep niet zijn gesmoord, Francisco van Jole hield zich simpelweg niet aan de spelregels van een eerlijk debat.

Spotprent van Farstar88

Van Jole ging verder in zijn tirade en zei dat Cliteur, door het retweeten van deze spotprenten van Farstar88 een fascistische agenda verspreidde en ondersteunde. Een lage, laffe, persoonlijke aanval. Cliteur had hard terug moeten slaan met een verwijzing naar #MeToo. Vreemd genoeg hebben deze #MeToo-verdenkingen van Jole niet gehinderd in zijn loopbaan. Spijtig genoeg is Cliteur te beschaafd om er op dusdanige wijze met gestrekt been in te vliegen. Lafaard van Jole probeerde er nog onderuit te glibberen door te stellen “dat ik je niet van fascisme beschuldig, het gaat mij om de associatie” waarop Cliteur zei “dat je mij wel beschuldigt”.

Spotprent van Farstar88

In de tumult verdween het boek naar de achtergrond. Een dame uit het publiek merkte terecht op “Dat het helemaal niet zo is dat alles maar gezegd mag worden. We hebben in Nederland een opinieklimaat waarin kritische opmerkingen over bepaalde onderwerpen je komen te staan op hoongelach, karaktermoord, verlies van werk en in de ergste gevallen leiden tot bedreigingen.”

De laatste spotprent van Farstar88 die getoond werd.

Boris van der Ham leek het zichtbaar ongemakkelijk te krijgen bij de oplopende verbale botsing tussen van Jole en Cliteur. Daartoe gaf hij de schrijvers van het boek nog een laatste gelegenheid om te reageren op de beschuldigingen van de hoofdredacteur van Joop.nl. Ze spraken hun verbazing uit over sommige beschuldigingen, maar hielden het verder netjes.

Dwingeland van Jole moest en zou het laatste woord hebben en sloot af met de zinsnede: “Diversiteit is geen dogma, van diversiteit worden we allemaal beter.”

Braakselbedwingend verliet ik de zaal. Ter afsluiting van de avond ging ik een ruimte in waar er met behulp van virtual reality een inzicht werd gegeven in hoe het is om te leven in Noord-Korea. Nog zo’n oord waar de verkeerde dingen zeggen je kan komen te staan op zware sancties. Laten we erop toezien dat we niet in Noord-Korea veranderen door te strijden tegen de dictatuur van de politieke correctheid.

Isengrim