Jorg Lanz von Liebenfels: Wat kunnen wij 144 jaar na dato van hem leren?

Op 19 juli 1874 kwam Adolf Joseph Lanz ter wereld in Wenen. Alhoewel vrijwel niemand tegenwoordig van hem heeft gehoord, heeft hij in de eerste helft van de 20e eeuw een aanzienlijke invloed gehad op het culturele en politieke leven in de Duitstalige gebieden van Europa. Met name het idee van volksnationalisme en verbindingen met oude mythen heeft hij richtinggevend gevormd en verspreid met o.a. zijn volop gelezen tijdschrift Ostara.

Levensloop

Voordat het zover was, spendeerde hij eerst enkele jaren in een klooster, alwaar hij, bij het bestuderen van een opgegraven reliëf uit de tijd van de Tempelridders, een visioen zou hebben gekregen. Hierop besloot hij uit te treden en in 1899 met wat kapitaalkrachtige vrienden burcht Werfenstein te kopen aan de Donau, van waaruit de door hem opgerichte „Orde der Nieuwe Tempelieren“ (Ordo Novi Templi) haar activiteiten ontplooide. Dit was slechts een van vele Germaanse orden en mannenbonden in die tijd; voordien bestonden reeds de Germanenorden en de Thule Gesellschaft.

Hij groeide op in een periode waarin spiritualiteit, volksnationalisme en esoterie zeer populair waren. Voortbordurend op de baanbrekende geschriften van zijn mentor, runoloog en wotanist Guido von List (1848-1919) over de herkomst en betekenis van de noordse runen, alsmede de werken van tijdgenoot Rudolf von Sebottendorf (1875-1945) over het verloren continent Thule en de betekenis van oeroude Indo-Germaanse mythen, streefde hij naar het zoeken van vergeten kennis over de oudste tijden der Europese mensheid. Deze kennis deelde hij vanaf 1905 via het populaire tijdschrift „Ostara“, genoemd naar de oude heidense lentegodin. Exemplaren van dit tijdschrift zijn overigens nog prima via zoekmachines te vinden, alsmede de werken van Guido von List en Jorg Lanz van Liebenfels zelf.

Völkische Bewegung

Lanz en zijn tijdgenoten waren onderdeel van de Völkische Bewegung, een beweging die zich kenmerkte door een liefde voor de ongerepte natuur, vegetarisme, esoterie, astrologie en andere oeroude wijsheden zoals geomantie. Daarnaast was een doelstelling het herontdekken van een oeroude noordse beschaving. Hierbij werd kennis geput uit de werken van Blavatsky, de oprichtster van de Theosofische Vereniging. Kennis en inzicht in deze noordse identiteit achtte men van belang voor het volk, opdat men zich niet laat verleiden door cultuurrelativisme en oppervlakkig vermaak.

Lanz, opgeleid als journalist, schreef in diverse artikelen en boeken met name over de Germaanse cultuur en spiritualiteit, en hoezeer deze wordt bedreigd door krachten als het niet meer pure christendom en het verdorven instituut kerk. Onderzoek naar de anekdotes van Tacitus laten hem een beeld schetsen van de oude Teutonen en de cultus van Wodan (In onze gebieden destijds met name bekend als Woen). Tacitus schreef dat de Teutonen geloofden af te stammen van hun God Tuisco, en zijn zoon Mannus. Deze zoon Mannus had wederom drie zoons, van waaruit de drie Teutoonse stammen zijn ontwikkeld: Ingaevones, Hermiones en Istaevones. Voor Lanz waren dit drie pijlers van een Germaanse staat, te weten de agrarische, intellectuele/priester en militaire kaste. De traditionele intellectuelen- en priesterkaste van deze cultus werd door hem Armanenschaft gedoopt, een verbastering van Hermiones.

Aanhangers van de Völkische Bewegung zien een etnisch homogeen volk als een lichaam dat gezond en sterk moet worden, zijn en blijven. Hereniging van Oostenrijk en Duitsland was in die tijd dan ook een vurige wens van velen. Aanvallen op het lichaam van binnenuit, zoals op scholen aangeleerd moreel verval en zelfhaat, een corrupte media of belangenverstrengeling in de top van justitie, verzwakken dit lichaam net zozeer als externe bedreigignen zoals migratiestromen van vreemde volkeren.

Theozoölogie

De titel van het bekendste boek van Lanz heet compleet: Theozoölogie, oder die Kunde von den Sodoms-Äfflingen und dem Götter Elektron. Het boek legt interessante verbanden tussen biologie en rassenkunde van dieren en mensen, de oudste geschiedenis en mythologie. Startpunt waren de 19e eeuwse zoöloogen Philip L. Selater en Ernst Haeckel, die de verschillende diersoorten en met name aapachtigen in Afrika en Azië met elkaar vergeleken en tot de conclusie kwamen dat er in oeroude tijden een verzonken continent in de Indische Oceaan moest hebben gelegen omdat anders de soortengelijkenis en verspreiding ervan niet verklaard kan worden. Dit continent werd Lemuria genoemd en ook oude Indische geschriften maakten hier melding van. Blavatsky schreef erover in haar geschriften en Rudolf Steiner haalt dit continent aan in zijn theorie over Antroposofie.

Volgens Blavatsky „hebben de bewoners van Lemuria destijds met halfmenselijke hybriden gepaard, en uit deze verbinding zijn halfmenselijke en dierlijke rassen ontstaan, waaronder de mensachtige apen. Afkomelingen van deze halfdierlijke stammen en rassen zijn er tegenwoordig nog steeds, namelijk de Tasmaniër, de Aboriginal en de Andamaneneilandbewoners.

Dergelijke verhalen komen ook terug in geschriften van antieke schrijvers zoals Strabo, Herodotus, Plinius en Procopius. Lanz vermeldt in zijn werk dat deze antieke schrijvers steeds melding maken van de paring tussen mensen en zgn. „Buhläfflingen ofwel Affenmenschen“. Lanz trekt een lijn naar de tegenwoordige tijd en waarschuwt voor het hebben van geslachtsverkeer tussen mensen van verschillende rassen.

Daarbij krijgt de vrouw ook stevige kritiek te verduren; het is volgens Lanz de vrouw geweest die door haar ongepaste seksuele wellust oude culturen heeft vernietigd en zo ook onze cultuur kan vernietigen, mits wij mannen ons niet gaan bezinnen. Herbezinning op de moraal, sociale en interpersoonlijke hygiene en een hervorming van de christelijke religie ziet hij als belangrijke oplossingsrichtingen. De oorspronkelijke figuur van Christus was voor Lanz een soort van Godmens, een wijze en blanke mens van de toekomst. Deze leer van een spirituele persoonlijke zoektocht naar vervolmaking en het sociaal en waardig omgaan met je eigen volk is zeer goed te combineren met wijsheden uit voorchristelijke tijden.

Alhoewel het boek voor sommigen mogelijk als ietwat impressionistisch kan worden ervaren, opent het veel nieuwe inzichten en kan het een startpunt zijn voor nader onderzoek. Het boek Theozoölogie wordt sinds enige tijd opnieuw uitgegeven en geniet een hernieuwde belangstelling van historici en esoterici.

Strijd tegen (cultuur)marxisme

Uit de verschillende esoterische groepen vormden zich ook, noodgedwongen, gewapende groepen. Met name kort na de eerste wereldoorlog toen marxistische revolutionaire krachten de rechtsorde bedreigden. Het Thule Gesellschaft nam in 1918, na een vurige rede van von Sebottendorf, de wapens op om revolutionaire socialistische krachten de kop in te drukken. Als reactie op de socialistische opstand van de Duits-Joodse Kurt Eisner werden de Thule leden bewapend en voerden zij een contra-revolutie inclusief straatgevechten. De gehate Eisner, die zichzelf ondertussen de titel van Beierse Ministerpresident had aangemeten, werd in 1919 gedood door een Duitse nationalist.

Lanz, die na de WOI naar Hongarije was verhuisd, streed in datzelfde jaar tegen de Hongaarse communistische radenrepubliek onder de Hongaars-Joodse Béla Kun (maart tot augsustus 1918) en werd hierbij bijkans terechtgesteld.

De parallelen tussen de Völkische Beweging en de hedendaagse patriottistische en identitaire stromingen kunnen niet duidelijker zijn. Een brede massa van ontevreden autochtone burgers in geheel Europa vraagt zich af waarom het lichaam (Europa en haar oorspronkelijke bewoners) waarin zij leven dermate aan decadentie en vreemde invloeden onderhavig is. Na uitvoerige zelfstudie worden collectieven gevormd en worden banden gesmeed om elkaar te inspireren. Volkse en patriottische groepen schieten als paddenstoelen uit de grond en groeien als kool. Net zoals 100 jaar geleden het gevaar van de marxistische revolutie bestond, bestaat nu het bijna onafwendbare gevaar van globalisering en massa-migratie. De geschriften van Lanz blijken dan, een eeuw na dato, actueler dan ooit.

Literatuur

Theozoölogie, oder die Kunde von den Sodoms-Äfflingen und dem Götter Elektron

Theozoology, or the science of the sodomite apelings and the divine electron