Intellectueel doch idioot

Dit artikel is bedoeld als vertaling en gedeeltelijke herschrijving van een bestaand artikel naar een Nederlandse context. Het oorspronkelijke artikel is geschreven door Nassim Nicholas Taleb, een bedrijfseconoom wiens academische interesse vooral ligt bij wiskundige financiële economie en kennistheorie van financieel-economische risicoanalyses. Taleb heeft jarenlang gewerkt bij grote bedrijven in de financiële wereld in Parijs, Londen en New York, maar is zich na het verkrijgen van financiële onafhankelijkheid gaan richten op een academische carrière en het schrijven van boeken om zijn kennis te delen met anderen. Zijn boek ‘Skin In The Game: The Underlying Matrix of Daily Life’ gaat over hoe we op alle sociaal-maatschappelijke niveaus en in alle sociaal-maatschappelijke interactie enkel mensen moeten vertrouwen die iets te verliezen hebben. Zodoende past Taleb de door hem opgedane kennis en kunde toe op sociaal-maatschappelijke interactie.

Wat we vanaf 2016 hebben gezien, in meerdere delen van de wereld, is de opstand tegen de intieme kliek mensen van beleidsbepalers en mediafiguren, m.a.w. de klasse van semi-intellectuele ‘deskundigen’ met een vage studie van een goed aangeschreven, statusverhogende universiteit. Het is een kaste van mensen die ons vertellen:

  1. Wat we moeten doen
  2. Wat we moeten eten.
  3. Hoe we moeten praten.
  4. Wat we moeten denken.
  5. Op wie we moeten stemmen.

Het probleem is dat de lammen de blinden volgen. De genoemde kaste van zelfbenoemde ‘intelligentsia’ heeft als enige kwaliteit het vermogen om toetsen succesvol af te leggen die zijn opgesteld door mensen zoals zijzelf. Dit houdt in dat ze niet in staat zijn om werkelijke intelligentie te herkennen, laat staan op waarde te schatten. Wetenschappelijke artikelen aangaande psychologie zijn maar zelden te repliceren, macro-economische analyses zijn net zo betrouwbaar als astrologie en het komt met regelmaat voor dat er mensen worden aangesteld op functies waar ze de kennis en kunde niet voor hebben, enkel omdat ze de juiste mensen kennen. Men doet er, gezien de belabberde staat van dienst van vermeende deskundigen, mediafiguren en beleidsbepalers beter aan het eigen gevoel te vertrouwen, naast klassieke kennis die zich al vele jaren heeft bewezen.

Als we de academische bureaucraten onder de loep nemen, dan moeten we vaststellen dat ze niet eens strikt zijn in het naleven van hun eigen mantra’s, maar zeker niet in de wetenschappen die ze voorwenden te gebruiken om discussies in hun voordeel te beslechten. De beeldgeoriënteerde geesten van deze mensen zijn niet in staat wetenschap van sciëntisme te onderscheiden, vaak denken ze dat sciëntisme wetenschappelijker is dan wetenschap. Veel van deze mensen vallen onder wat ik het Sunstein-Thaler type noem: mensen die verzot zijn op gedragsbeïnvloeding via stimuli (Engels: ‘nudging’) en hun neiging om gedragingen van anderen te be- of veroordelen als rationeel of irrationeel. Met irrationeel wordt gedrag bedoelt dat afwijkt van wensgedrag of protocol. Dit komt dan weer voort uit het gebrek aan kennis van de pseudo-intellectueel over kansrekening en predikatenlogica.

De intellectueel doch idioot (IDI) is een product van de moderniteit die in aantal en invloed is toegenomen sinds het midden van de twintigste eeuw. Vandaag de dag zijn de IDI’s op hun sterkst. Zij worden steevast geflankeerd door een brede categorie van mensen die niets op het spel hebben staan. Beide groepen mensen hebben zich genesteld op invloedrijke posities binnen onze maatschappijen. Hoe dit zo kan? In veel landen is de overheid 5 tot 10 maal zo groot als 100 jaar geleden, uitgedrukt in percentage van het bruto binnenlands product. De IDI lijkt alomtegenwoordig in ons leven, maar wordt zelden waargenomen buiten specifieke platforms: denktanks, kenniscentra, media en universiteiten.

Pas op voor de semi-erudiet die denkt dat hij een erudiet is. Hij slaagt er niet in om op natuurlijke wijze drogredenen te ontdekken. De IDI laakt anderen omdat hij dingen doet of zegt die hij niet begrijpt zonder zich te realiseren dat zijn eigen begrip beperkt zou kunnen zijn. De IDI vindt dat mensen moeten handelen in overeenstemming met hun belangen. De IDI zegt veelvuldig begrip te hebben voor wat zij als de midden- of onderklasse zien: mensen die op Trump, op Wilders, op Baudet en voor de Brexit stemmen. Als de midden- of onderklasse iets doet dat voor hen logisch is, maar niet voor hem, gebruikt de IDI de termen ‘ongeschoold’, ‘bang’, ‘verdrukt’, ‘xenofoob’ en soortgelijke, bedachte modewoorden. Wat we doorgaans participatie in het politieke proces noemen, duidt hij aan met twee verschillende termen: “democratie” wanneer het past bij de IDI en “populisme” wanneer men durft te stemmen op een manier die in tegenspraak is met zijn eigen voorkeuren. Goedhartige mensen geloven in één man, één stem, rijke mensen geloven in wie betaalt, die bepaalt, Monsanto (en soortgelijken) geloven in één lobbyist, één stem en de IDI gelooft in één universiteitsbul, één stem, waarbij opgemerkt moet worden dat het wel een universiteit moet zijn van een bepaalde status.

De verkiezing van Trump was zo absurd voor de IDI’s en paste op dusdanige wijze niet in hun wereldbeeld dat ze er niet in slaagden woorden te vinden over hoe men hierop moest reageren. Het was precies zoals bij verborgen camerashows. Stel je de karakteristieke blik op iemands gezicht voor nadat ze hem een kunstje hebben geflikt en de persoon in kwestie niet weet hoe te reageren.

Een ander voorbeeld: stel je het uiterlijk en de reactie voor van iemand die dacht dat hij gelukkig getrouwd was, die een keer vroeg thuis kwam en zijn vrouw hoort kreunen in bed met een klusjesman.

Vrijwel alles wat voorspellers, politieke wetenschappers, psychologen, intellectuelen, deskundigen, campagnevoerders, ‘consultants’, ‘big data’-wetenschappers, alles wat ze weten werd onmiddellijk ontmaskerd.

In meer sociale zin, leest de IDI de Volkskrant of het NRC Handelsblad, net als z’n vrienden. Op sociale media scheldt hij niet, maar spreekt hij over gelijkwaardigheid van rassen en gelijke kansen op economisch en maatschappelijk gebied. Tegelijkertijd gaat hij nooit eens iets drinken met z’n Surinaamse collega, laat staan dat hij de Turkse vrouw die het pand schoonhoudt goedemorgen wenst. Op een of andere manier presteren IDI’s het om het te doen voorkomen alsof ze een ‘diverse’ vriendengroep hebben. U ziet het al: niets op het spel hebben staan, maar vrijblijvend babbelen.

Stemmen doet de IDI op een kandidaat die hem premierwaardig lijkt, of om andere cirkelredeneringen. Wie stemt op kandidaten die de goedkeuring van de IDI niet hebben, is zogezegd, geestelijk gestoord. De IDI stond op de banken bij de opruiende toespraak van EU-politici Guy Verhofstadt en Hans van Baalen tijdens de Euromajdan-protesten in 2014 om democratie naar Oekraïne te brengen en klapte de handen stuk toen Khadaffi in 2011 werd vermoord omdat hij een dictator was. Dat acties ook gevolgen hebben, d.w.z. een onrustig Oekraïne en een ronduit instabiel Libië, zal de IDI of ontgaan, of het zal hem een zorg wezen. Ook hier: niets op het spel hebben staan, maar vrijblijvend babbelen.

De IDI heeft een bedenkelijke lijst van misvattingen. Hij zat en zit ernaast over marxisme, de invallen in Irak, Syrië, Libië, stadsplanning, de sociale cohesie van samenlevingen, diëten, transvetten, de kredietcrisis die startte in 2007, moderne portefeuilletheorie, Carl Friedrich Gauss, regressie-analyse, regressieproblemen, het Dunning-Krugereffect, salafisme, immigratie, Bernie Madoff, de huizenmarkt en in het bijzonder sociale woningbouw, verkiezingsvoorspellingsmodellen, de dynamisch stochastisch algemeen evenwichtsmodellering, p-waarden en psychoanalyse. Ondanks deze verzamelingen misvattingen is de IDI er te alle tijde van overtuigd dat hij gelijk heeft.

De IDI is lid van een club of gemeenschap van mensen vanwege de privileges die eraan verbonden zijn. Hij gebruikt statistieken zonder te beseffen dat het afgeleiden zijn, hij gaat naar literaire festivals, hij drinkt rode wijn met biefstuk (nooit witte wijn), hij slikt medicatie omdat zijn arts hem dat verteld te doen, hij heeft een neef die heeft samengewerkt met iemand die ertoe doet, hij heeft nooit denkers gelezen die botsen met zijn wereldbeeld, hij heeft het woord quantummechanica gebruikt in gesprekken die niets met natuurkunde te maken hebben, is zich ten alle tijde bewust van wat de door hem gebezigde woorden betekenen voor zijn reputatie en hij weet niet dat er geen verschil zit tussen pseudo-intellectueel en intellectueel wanneer de persoon in kwestie niets op het spel heeft staan. Je kunt alle reeds genoemde voorbeelden schrappen en vervangen door: de IDI doet niet aan krachttraining of vechtsport.

De IDI is niet in staat om onderscheid te maken tussen het letterlijke en het geestelijke van ervaringen of dingen, wat hij bij anderen autisme zou noemen. IDI’s zijn verblind door diffuse begrippen zoals wetenschap, onderwijs, democratie, racisme, gelijkheid, bewijs, rationaliteit en soortgelijke modewoorden. Ze gebruiken deze modewoorden om een discussie in hun voordeel te kantelen, maar bewerkstelligen zodoende gevolgen die ze zelf niet overzien. Deze, niet zelden schadelijke, gevolgen geven de IDI geen schuldgevoel, omdat ze overtuigd zijn dat hun bedoelingen goed zijn waardoor ze de resultaten van hun goede bedoelingen op de werkelijkheid terzijde kunnen leggen. De arts die zijn patiënt bijna vermoordt met verkeerde medicatie maar beargumenteert dat hij het cholesterolniveau van de patiënt heeft verlaagd zou uitgelachen worden. Het duurde lang voordat de geneeskunde haar beoefenaars ervan overtuigde dat gezondheid was waar ze aan moesten werken, niet de uitoefening van wat ze dachten dat “wetenschap” was, vandaar dat niets doen vaak de voorkeur heeft boven behandelen. Desondanks zien we, in een ander domein, bijvoorbeeld buitenlands beleid, dat een neocon nooit enige schuld voelt voor het opblazen van een land zoals Libië, Irak of Syrië, omwille van “democratie”.

IDI’s kunnen tevreden zijn door hun geld te geven aan een organisatie die is bedoeld om ‘de kinderen te redden’, terwijl deze organisatie het geld vooral zullen uitgeven aan het maken van onderzoeksrapporten, powerpointpresentaties over de onderzoeksrapporten en het organiseren van conferenties over de bevindingen van de onderzoeksrapporten. De inconsistentie tussen bedoelingen en uitkomsten wil de IDI nooit begrijpen.

De IDI denkt dat deze tekst geschreven is om aan te geven dat iedereen een idioot is. Niets is minder waar. De IDI is een specifieke groep mensen. Een groep mensen die het niet prettig vindt wanneer hun zienswijzen kritisch bejegend worden. Dit is opmerkelijk, omdat zij de rest van de mensen beschouwen als minderwaardig, wat erop duidt dat ze het ongemakkelijk vinden wanneer de rollen worden omgedraaid.

Isengrim

One thought to “Intellectueel doch idioot”

  1. Het is nog een hele kunst het bedrog van de onderliggende matrix van het dagelijkse leven en de IDIs te doorzien, en een nog veel grotere opgave om hiervan je dierbaren, vrienden en het bredere publiek bewust te maken. Met dit artikel is een goede poging gewaard. Mooie samenvatting!

Reacties zijn gesloten.