“Dit is hoe we van de blanke man hebben verloren.”

2
651

In 2007 gaf Bill Cosby een toespraak in een grote kerk in Detroit, vol met Afro-Amerikaanse mannen van jong tot oud, gekleed in ghettokleding maar ook in pak. Cosby hield een tirade, waarin hij hard uithaalde naar de jammerlijke maatschappelijke status van zwarten in Amerika, waarbij hij de verantwoordelijkheid legde bij de zwarten zelf.

Getuige de verslaglegging van de toespraak van Ta-Nehisi Coates, schrijver, journalist en ‘comic book writer’ van onder andere Black Panther was het een rumourige bedoening. Het samenspel tussen spreker en publiek had veel weg van de formule die we terug kunnen zien in zwarte muziek: Bij zwarte gospel, blues, soul en hiphop heb je vaak een zangleider die voorgaat in de zang, waarop anderen reageren, het zogeheten ‘call and response’. Een voorbeeld:

In dit geval werden de serieuze beschouwingen en de grappige opmerkingen van Cosby begroet met applaus, instemmend gegrom van zwarte senioren, gejoel van jonge zwarte mannen en kreten als “Geef les zwarte man, geef les!”

Het was voor de aanwezigen geen gemakkelijke bijeenkomst. Cosby haalde uit naar zwarte mannen, niet alleen in Detroit, maar in geheel de VS. Hij verweet hen een cynische apathie: “Jullie hebben te weinig onderwijs gehad, zijn te vaak in de gevangenis te vinden en te weinig actief als vaders!” wierp hij zijn toehoorders toe. Het is veelzeggend dat er geen vrouwen en op Coates na geen journalisten waren toegestaan bij de bijeenkomst, uit vrees dat criminelen en nalatige vaders met betaalachterstanden herkend zouden worden.

Cosby: “We kunnen winnen, we zijn geen zielig ras van mensen. Dit zijn echter nieuwe tijden, waarin het abnormale normaal word gevonden. Vroeger grepen we naar de wapens als ze onze wijken ingingen, we verdedigden onze vrouwen en kinderen.”

In deze stevige toespraak, onderdeel van een serie ‘call-outs’ verwoordde Cosby zijn grieven als volgt: “Weten jullie wat mijn probleem is? Ik ben het zat om van de blanke man te verliezen. Er is overal racisme, maar dat is geen reden om bij de pakken neer te gaan zitten. Het tegengif zit niet in acties, protesten of smeekbedes, maar in hechte gezinnen en gemeenschappen. We moeten niet streven naar gelijkheid, we moeten onze cultuur zuiveren, verantwoordelijkheid nemen en de tradities omarmen die ons vroeger zo sterk maakten. Ik wil niet dat zwart Amerika nog langer de zwakste schakel is.”

Met Barack Obama leek er een nieuw tijdperk aan te breken voor dit zwarte Amerika. De generatie van de burgerrechtenactivisten verliet het Amerikaanse toneel – niet in overwinningsvreugde maar in een wolk van somberheid, geplaagd door het aanhoudende racisme, de schijnbare zwakheden van de volgende generatie en de schijnbare onverschilligheid van een groot deel van het land om het lot van zwart te verbeteren. In dat klimaat bood Cosby’s evangelie van discipline, morele hervorming en zelfredzaamheid een uitweg – een belofte dat men Amerika niet van zijn erfzonde hoefde te genezen om te slagen. Racisme mag dan niet worden uitgedoofd, maar het kan worden verslagen. Zo werd het gebracht.

De beroemde Cosby Show, ook in Nederland jarenlang uitgezonden, leek gespeend te zijn van raciaal bewustzijn. Cosby: “Ik heb geen tijd om na te denken over een sociaal bewogen boodschap in de show, ik heb ook geen tijd om stil te staan bij het gegeven of andere zwarten vooruit of omhoog komen in de maatschappij vanwege mij.”

Desondanks zat de komedieshow vol verwijzingen naar zwarte artiesten, zwarte onderwijsinstellingen en ontstond er in 1985 een relletje toen er een anti-Apartheidplakkaat hing in huize Cosby. Het NBC protesteerde hevig, maar Cosby hield voet bij stuk en zei: “Zonder dat plakkaat, geen show.”

Cosby was een uitgesproken rasbewuste man, die, net als veel Afro-Amerikanen van zijn generatie, het gevoel had gekregen dat zwart Amerika de weg kwijt was. De crisis van afwezige vaders, de explosieve toename van de zwart-op-zwart-criminaliteit en de groeiende populariteit van hiphop brachten Cosby ertoe te geloven dat de zwarte gemeenschap culturele zelfmoord pleegde.

“Een vrouw schaamt zich niet langer omdat zij zwanger is zonder echtgenoot”, zei Cosby tegen de menigte. “Een jongeman wordt niet langer als een schande beschouwd als hij probeert weg te lopen van het vaderschap.”

Cosby haalde weer uit: “Onze rechtsstaat racistisch? Dat zijn kreten die je hoort van mensen die zelf gaan stelen en plunderen. Ze worden afgeschoten vanwege hun gedrag. Geen geld is geen reden voor dit slechte gedrag.”

In de volgende ademteug viel Cosby over de keuze van voornamen onder Afro-Amerikanen: “Welk deel van Afrika komt dit vandaan? We zijn geen Afrikanen. Ze weten geen bal van Afrika. Ze heten Shaniqua en Tyrone en al die andere onzinnamen, ze zitten verdorie allemaal in de gevangenis of aan de drugs.”

Een reactie op Cosby’s tirade uit eigen kring kon niet uitblijven:
“Een miljonair valt arme mensen aan omdat ze arm zijn. Bill Cosby is een clown, had je iets anders verwacht?”
“Cosby is een afrocraat.”
“Wat een lage aanval van Cosby!”
“Cosby is een oude seniel geworden.”
“Cosby heeft volop profijt gehad van de kansen in zijn leven, maar ontzegt deze kansen aan andere zwarte mensen.”

“Het grootste struikelblok in de weg van vooruitgang van ons ras komt steevast van binnen het ras zelf. De spaak die tussen het wiel van de raciale vooruitgang wordt gestoken, komt niet van een buitenstaander, maar van iemand uit ons midden. De blanke man is te intelligent om iemand anders de controle te laten krijgen over de economie van zijn gemeenschap. Maar wij laten iedereen over ons heenlopen en geven de controle over de economie van onze gemeenschap weg, alsmede de sleutels van onze huizen, het onderwijs, de banenmarkt en de bedrijven. Neem het de blanken eens kwalijk dat ze niet willen dat wij integreren. Blanken kunnen geen bemiddelaars voor ons zijn. We moeten onszelf oprichten en organiseren. We moeten niet langer slachtoffers zijn, maar winnaars!”

“Ondanks alle ellende van segregatie, waren er enkele goede dingen die eruit voortkwamen. Een daarvan was dat het ons dwong om voor onszelf te zorgen. Toen restaurants, wasserijen, hotels, theaters, kruidenierswinkels en kledingwinkels gescheiden waren, hadden zwarte mensen eigen ondernemingen. Zwarte levensverzekeringsmaatschappijen en banken floreerden, evenals zwarte uitvaartcentra. Dergelijke successen verschaften banen en kracht aan het zwarte economische welzijn. Ze gaven zwarte mensen ook het bevredigende gevoel van een onderling afhankelijke gemeenschap. Ik ging vandaag naar Koreatown en ontmoette de Koreaanse kooplieden. Toen ik ze verliet, ging ik naar Chinatown. Ze hebben een plaats genaamd hoe? Chinatown. Waar is jouw stad zwarte man en vrouw? Integratie, samenleven, heeft onze beschermingszin weggenomen. We hebben niet zo geknokt in de jaren ‘60 zodat gangsta rappers elkaar continu neger kunnen noemen.”

Ja, in 2007 gold Cosby nog als een zeer succesvolle zwarte. Het publiek liet zich willig de les door hem lezen, want Cosby had gezag. Dat hij zijn seksuele escapades had was toen al bekend, maar de omvang daarvan zou pas elf jaar later blijken, bij het uitgebreide strafproces tegen hem, waarvoor hij uiteindelijk in 2018 werd veroordeeld. Daarna was het gedaan met zijn moreel gezag. En toch, wie kent iemand die zwarten direct confronteerde sinds Cosby? Precies zoals hij het deed, kritiek geven om trots en zelfvertrouwen terug te winnen, als een call and response. Was Cosby de laatste?

2 COMMENTS

  1. Stel je bent een zwarte jongere, ergens in een flat die half gesloopt is door je stamgenoten. Je hebt alle kansen gekregen op onderwijs, maar het schoolsysteem kwam niet overeen met je natuurlijke instincten. Je faalde. Drugs en misdaad liep als een rode draad door je leven.

    Stel je gaat dan naar het land van je voorouders. Waar je natuurlijke instincten aansluiten bij de rest van je volk. Hun gebruiken en tradities voelen als een warme deken. Je komt uit een moderne wereld en kunt de kennis die je daar toch hebt opgedaan gebruiken voor de verbetering van je volk. Er is de ruimte die je nodig hebt. Je woont dan in het mooiste continent. Rijk aan natuur en grondstoffen.
    Je hebt gezien hoe welvarend en veilig landen als Zuid-Afrika en Rhodesië waren onder blank bestuur en beseft dat het weer zo kan worden.
    Van de denigrerende maandelijkse toelage van de regering koop je een ticket. Op weg naar je toekomst.

  2. Pragtich stuk. Stuur mij aub terug naar het land van bananen en kokosnoten!

Comments are closed.