Boekbespreking “Propaganda” van Edward Bernays

0
854

De leden van Erkenbrands boekenclub hadden weer een boekbespreking, ditmaal van een bijna honderd jaar oud boek dat tijdloos is gebleken. Het betrof ‘Propaganda’ van Edward Bernays, een Amerikaan van Joods-Oostenrijkse afkomst en een volle neef van Sigmund Freud. Het boek uit 1928 beschrijft hoe de massa gemanipuleerd kunnen worden, gemanipuleerd moeten worden zelfs, in al hun ideeën, overtuigingen en keuzen.

De tijd na de Eerste Wereldoorlog was een tijd van sterk toegenomen productie door
technologische innovatie en schaalvergroting. De bedrijven zochten naar nieuwe afzetmarkten. Bernays, een ware marketing tovenaar, liet bedrijven zien hoe zij de consumptie konden laten stijgen door de massa’s te beïnvloeden. Hij tilde deze principes naar het niveau van overheden. Manipulatie van het volk diende om chaos te vermijden en alle neuzen in de gewenste richting te krijgen.

Bernays is de apostel van de materialistische consumptie maatschappij en van de maakbaarheid van het maatschappelijk draagvlak van overheidsbeleid. Hij heeft zich succesvol ingezet bij de productie van manipulatieve propaganda, om het Amerikaanse volk bereidwillig te maken de Eerste Wereldoorlog in te gaan, waar aanvankelijk 95% op tegen was. Veel Amerikanen waren voor een belangrijk deel pro-Duits.
Toen Woodrow Wilson in 1913 president van de VS werd bracht hij de VS in de oorlog met Duitsland. Wilson won de verkiezingen nota bene door valselijk te beloven nooit deel te zullen deel nemen aan die Europese oorlog. Ten tijde van de Tweede Wereldoorlog herhaalde president Franklin Delano Rooseveld nog eens dit trucje maar dat terzijde. So much for democracy! Beleid wordt zo vaak vanachter de schermen door machthebbers bedacht en vervolgens door slimme manipulatie ‘democratisch’ gemaakt. In zekere zin is democratie een huichelachtige regeringsvorm omdat de term democratie de lading niet dekt.

Van het volk heeft Bernays geen hoge dunk. Dit heeft hij wel van zichzelf al schrijft hij slecht en weinig gestructureerd. Door zijn grote ego klapt hij behoorlijk uit de school waardoor hij inzicht geeft in hoeverre we van hogerhand we gemanipuleerd worden en hoe smerig de ‘democratie’ werkt in de praktijk. Dat is de actuele waarde van zijn boek. Er is helemaal geen democratie maar slechts de illusie daarvan. Onbedoeld is het boek cynisch. Hij deed de leden van onze leesclub denken aan de huidige tijd, waarin het
volk met veel subtiele propaganda, selectieve berichtgeving en regelrechte censuur in het gareel gebracht wordt en de als maar sneller verlopende omvolking plus coronadictatuur te aanvaarden.

De stelling van Bernays is dat “onzichtbare” mensen die kennis en propaganda creëren, letterlijk heersen over de massa’s, met een monopolie op de macht om gedachten, waarden en reacties van burgers te vormen. “Engineering Political Consent” (zoals ook een van zijn latere boeken heet) van de massa’s zou van vitaal belang zijn voor het voortbestaan van de ‘democratie’ als systeem. Dat is ook niet zo heel moeilijk als het grote geld, de banken, de media, de filmwereld in handen is van een relatief ideologisch progressief liberale club ultrarijke families.

Bernays legt uit: “De bewuste en intelligente manipulatie van de georganiseerde gewoonten en meningen van de massa’s is een belangrijk element in de democratische samenleving. Degenen die dit onzichtbare mechanisme van de samenleving manipuleren, vormen een onzichtbare regering die de ware heersende macht van ons (de VS in dit geval) land is. Wij worden geregeerd, onze geest wordt gevormd, onze smaak geschapen, onze ideeën gevormd, grotendeels door mensen waar niemand ooit van gehoord heeft. En Bernays weet waar hij het over heeft. In opdracht van de United Fruit Company die nu o.a. Chiquita bananen verbouwt en vermarkt, maakte Bernays propaganda tegen de democratisch verkozen president Árbenz van Guatemala door hem af te schilderen als een gevaarlijk communist en wist zo de Amerikaanse bereidwilligheid te mobiliseren deze man via een door de VS georganiseerde coup af zetten. De Amerikaanse president Harry Truman gaf toestemming om Árbenz in 1952 omver te werpen. Uiteindelijk resulteerde dit in tien jaar burgeroorlog in deze letterlijke bananenrepubliek.

Een ander voorbeeld: In opdracht van The American Tobacco Company wist hij Amerikaanse vrouwen massaal aan het roken te krijgen. Dit deed hij kenmerkend voor hem, niet door directe reclame maar door indirecte welke veel effectiever werkt. Hij koppelde heel slim het roken aan emancipatie. Hij huurde feministes in die hij liet demonstreren voor meer rechten tijdens Eastern Sunday parade op 31 maart 1929 met extra lange dunne sigaretten (appelleert aan hun verlangen slank te zijn) zogenaamde ”Fakkels der Vrijheid”. Een uitdrukking om het roken door vrouwen aan te moedigen door het streven van vrouwen naar emancipatie uit te buiten tijdens het feminisme van de eerste golf in de Verenigde Staten in het begin van de twintigste eeuw. Ook huurde hij
fotografen en journalisten in. De sigaretten werden door hen beschreven als symbolen van emancipatie en gelijkheid met mannen. Zo werden vrouwen gestimuleerd zelfs in het openbaar te roken ondanks sociale taboes.

In opdracht van spekfabrikanten deed hij iets soortgelijks. Hij wist 4500 artsen te verleiden te verklaren dat een hartig ontbijt gezonder was dan een zoet en liet dat vervolgens rond bazuinen. Je moet derden, liefst deskundigen, inhuren om reclame, beter gezegd propaganda, te verspreiden. Heden ten dage zien we over allerlei onderwerpen deskundigen aanschuiven in de media om gewenst beleid te voorzien van krediet. De grote media lijken ook steeds meer op propaganda kanalen van de cultuurmarxistische elite. En met cultuurmarxistisch bedoel ik dan het wereldbeeld gebaseerd op strijd dat de mensheid in onderdrukkers en onderdrukten verdeeld waarbij de onderdrukkers de blanken (vooral mannen) zijn en de onderdrukten iedere denkbare minderheid zoals LGBTQIAP’s (de lijst wordt steeds langer ja) vrouwen, moslims, ex-gekoloniseerden, joden, arabieren enz. zijn. Kortom, Bernays’ boek is een kijkje in de geest van een opportunistische hypermaterialist/kapitalist die de fijne kneepjes van volksmanipulatie en de interne contradicties van wat democratie heet zonder gêne uit de doeken doet.